Welder Nieuws, nr. 18 (december 2011)

Op zoek naar het eerste schaap…

Welder heeft de ambitie om het grootschalige programma ‘Op eigen kracht werkt. Ziek en mondig in de zorg’ van de grond te krijgen. Want zelfregie moet niet langer een containerbegrip zijn, maar in praktijk worden gebracht. “We zoeken partners die geloven in onze aanpak, die professionals en burgers de gelegenheid willen bieden om zelfregie bij gezondheidsklachten mogelijk te maken”, zo stelt Dik Hermans, lid van de Raad van Toezicht van Welder. “We spreken momenteel uiteenlopende partijen. Er is veel draagvlak voor wat we doen en willen. Sommigen stellen zelfs dat we onze tijd ver vooruit zijn. Een groot compliment, maar het eerste schaap moet natuurlijk wel over de dam.”

Dik Hermans voert samen met directeur Kerst Zwart gesprekken met verzekeraars, patiëntenorganisaties, arbodiensten, universiteiten etc. “Het is in deze tijd van bezuinigingen natuurlijk niet makkelijk om investeerders te vinden, maar onze business case moet er uiteindelijk toe leiden dat zorg- en verzuimkosten worden bespaard. Welder stelt zich daarbij op als sociaal ondernemer: investeringen in innovatie moeten financieel en vooral sociaal rendement opleveren.”

Om de business case te kunnen realiseren, is het voor Welder van belang om (financiële) partners te vinden. Dat kunnen een of meerdere verzekeraars, gemeenten en/of publieke organisaties zijn: krachtige partijen die hun commitment geven aan de implementatie van de voorgestane innovatie. Wijzer met Welder vormt daarbij de kern. Enkele organisaties gaan binnenkort daadwerkelijk met de Wijzer aan de slag. We houden u graag op de hoogte van de ontwikkelingen.

 

Voor veranderingen zijn koplopers nodig

Onderzoek en implementatie zijn twee verschillende belevingswerelden. “Als je een goede journalist bent, wil dat nog niet zeggen dat je ook een goed boek kunt schrijven”, stelt Frans Nijhuis, bijzonder hoogleraar Inclusieve (arbeids)organisaties aan Maastricht University en lid van de Raad van Toezicht van Welder. “Een onderzoeker kijkt naar reacties van ondervraagden, maar hoeft geen begrip op te brengen voor organisatorische implicaties. Onderzoeksresultaten zijn dan nogal eens moeilijk te vertalen naar implementatie. Implementatie vereist andere vaardigheden.” Ondanks de weerbarstige praktijk is implementatie van onderzoek van groot belang. Grote veranderingen hebben echter tijd nodig. Vraag is ook of de wetenschap niet andere vormen van onderzoek met bijvoorbeeld een kortere doorlooptijd en/of met meer kwalitatieve elementen zou moeten stimuleren waardoor er sneller ook gedegen evidence op tafel komt.

Nijhuis vervolgt: “Onderzoek brengt in kaart wat er aan de hand is, maar zet niet zo maar een veranderingsproces in gang. Zo kunnen we vanuit de praktijk wel concluderen dat zelfregie nodig is, maar is vervolgens de vraag hoe je dat met een ander moet afstemmen. Onderzoekers kunnen dat niet, want die afstemming vereist andere vaardigheden.”

Roken is slecht
“Laat ik dit illustreren met een voorbeeld. We weten dat roken slecht is, maar dat wil nog niet zeggen dat mensen dan ook ophouden met roken. Dus gooien we de prijs van sigaretten omhoog, want dan houden de rokers wel op. Al die spotjes zetten immers geen zoden aan de dijk. Zo is het ook met de implementatie van empowerment of zelfregie: dat vraagt om een andere manier van werken, andere afstemming etc. Maar in de dagelijkse praktijk zijn gewoontes ingesleten, terwijl verandering andere vaardigheden vergt. Dat geeft in de praktijk vaak lastige situaties. We willen nu zelfregie, een echte validering via gedegen onderzoek kost echter tijd en geld. Neem bijvoorbeeld Welder die nu met Wijzer met Welder een goed implementatieproject heeft, heeft echter weinig tijd en geen middelen om via onderzoek evidence voor een brede implementatie op tafel te leggen.”

Er is dus een brug te slaan tussen theorie, onderzoek en praktijk, maar hoe doe je dat? Nijhuis: “Veranderingen vinden niet plaats door één onderzoek. Een aantal onderzoeken bij elkaar leidt tot andere opvattingen in de maatschappij en dan pas tot verandering bij professionals. Eerst bewustwording, dan verandering. De snelheid waarmee die veranderingen plaatsvinden, is vaak afhankelijk van de urgentie van het probleem. Het is in ieder geval zaak om als onderzoeker dichtbij de praktijk van de uitvoerder blijven. Zo zal een medisch specialist zijn werkwijze niet zomaar veranderen, maar kan nieuwe apparatuur er wel toe leiden dat deze het werk nog beter kan doen. Dat vraagt echter discussie over wat verantwoord onderzoek is. Veel onderzoekers blijven liever onder de glazen stolp hun onderzoek doen.”

Rolgedrag
“De praktijk is dat een zorgprofessional als de huisarts bijvoorbeeld zeven minuten tijd heeft voor een patiënt. Middelen die Welder voor deze professionals ontwikkelt, passen eenvoudigweg niet in het ritme en het rolgedrag van deze specialist. Bij de huisarts zie je dat het thema participatie wringt met het rolgedrag, deze is gefocust op de medische kant. Een ICT-oplossing zoals de webtool Wijzer met Welder of een nieuwe taak bij bijvoorbeeld een praktijkondersteuner is niet van de ene op de andere dag geïmplementeerd. En wie betaalt dan die implementatie van die innovatie?”

Maar hoe is de huisarts dan toch mee te krijgen? Frans Nijhuis: “Er is steeds meer aandacht voor het onderwerp ‘participatie’, er zeker is progressie. Ik zie dat mede ook als winst van Sterk naar Werk. Vijf jaar geleden wisten de huisartsen bij wijze spreken niet eens hoe ze ‘participatie’ moesten spellen. Maar verandering van de werkwijze gebeurt pas echt als de arts wordt aangesproken door patiënten. Zij moeten de vraag stellen: waar kan ik terecht met mijn vragen over participatie? En dat moet niet één patiënt doen, maar velen.”

Vier factoren
Nijhuis stelt dat er vier factoren zijn die uiteindelijk tot een verandering op het gebied van zelfregie kunnen leiden. “Allereerst de maatschappelijke influx: participatie wordt steeds belangrijker en komt ook in richtlijnen van curatieve professionals steeds vaker voor. Ten tweede laat de wetenschap zien dat zelfregie een positieve invloed heeft op het genezingsproces. Bovendien zien we dat de patiënt gelukkiger wordt als deze meer regie kan voeren over zijn eigen herstelproces. En tot slot is het van belang dat de patiënt mondiger wordt.”

We moet alleen nog wat geduld hebben. Nijhuis ziet ook dat de wereld snel verandert. “Er zijn permanent veranderingen, maar die zijn wel steeds tien jaar geleden in gang gezet. Maar geen veranderingen zonder koplopers. Welder is wat mij betreft een koploper op het terrein van zelfregie, participatie en gezondheid. Welder heeft nu een te implementeren webtool en daarnaast ook enkele goede discussierapporten over zelfregie gemaakt. Het is belangrijk dat we nu op meerdere fronten, zoals op de werkvloer, in beleid en onderzoek, hierover de discussie gaan voeren. Ik kijk met plezier uit naar die confrontatie tussen praktijk, implementatie en onderzoek.”

 

Vinden zonder zoeken
Column Hein van Dongen

In de wetenschap leren we exacte doelen te stellen. Lang van te voren wordt al uitgestippeld hoe we te werk moeten gaan, waar we in theorie uit moeten komen, hoe lang het zal gaan duren en hoeveel het gaat kosten.
Maar zou het niet kunnen dat we juist verrassende ontdekkingen kunnen doen op gebieden waar we niet geacht worden te kijken?
Zoals in het bekende verhaal van Alexander Fleming. Tot zijn verbazing was er een schimmel in een kweeksel met bacteriën terecht gekomen, die de bacteriën had gedood.

Fleming onderzocht de schimmel - en ontdekte zo de penicilline.
Nu paste deze vondst op zich wel bij zijn onderzoekswerk. Maar er zijn ook gevallen waarin iemand iets vindt, waar hij helemaal niet naar op zoek was. De uitvinder Percy Spencer liep langs een radarinstallatie. Hij had een reep chocolade in zijn jaszak en merkte dat deze begon te smelten. Hij begreep meteen wat er aan de hand was: twee jaar later had hij de eerste magnetron op de markt gebracht.
 
Er zijn veel meer voorbeelden van ontdekkingen die op zo’n onvoorziene manier tot stand komen. Men spreekt tegenwoordig van ‘serendipiteit’, oftewel: de kunst om ongezochte vondsten te doen. Deze ongeplande ontdekkingen berusten niet zomaar op toeval. Er is een scherpe geest nodig om betekenisvol toeval waar te nemen, om de mogelijkheden te zien die achter de moeilijkheden schuil gaan.
 
Soms krijg je de indruk dat onze wereld van vaste protocollen ons afleert om te letten op alle ontwikkelingen ‘in de marge’. Die protocollen verwijzen steeds naar vroegere verwachtingen, naar al lang bestaande 'labels' en indelingen. Ondertussen verandert de samenleving…

Goed om ons heen kijken kan ons misschien helpen om doelen te halen die we nooit voor mogelijk hebben gehouden.

Dr. Hein van Dongen is filosofisch consulent, gespecialiseerd in vraagstukken over innovatie, architectuur, gebiedsontwikkeling, energie, management en ‘bildung’ (onderwijs en persoonlijke vorming).

Implementatie van Wijzer met Welder

In november 2011 is Wijzer met Welder gelanceerd. Wijzer met Welder is een complete online vertrouwensbron voor vragen over gezondheid, ziekte en werk. Het instrument is klaar om breed te implementeren. En dat kost de afnemende organisaties nauwelijks tijd en inzet. Het gaat hoofdzakelijk om aanschaf van licenties, publiciteit onder eigen gebruikersgroep en samen met Welder het gebruik monitoren en evalueren via bijvoorbeeld een koplopersgroep.

Met Wijzer met Welder willen we het individu ondersteunen bij zelfregie en het invullen van zoveel mogelijk eigen verantwoordelijkheid rond gezondheid en duurzame participatie. Daarvoor is een veilige, onafhankelijk omgeving gecreëerd waar mensen hun verhaal kunnen vertellen. Wij willen vooral de vroege interventie (preventie) stimuleren, maar doen niet aan re-integratie, arbodienstverlening of belangenbehartiging.

Maar wat komt er kijken bij implementatie van Wijzer met Welder in uw organisatie? We zetten het graag voor u op een rij.

Wat Welder biedt
Welder biedt een volledig operationele Wijzer met Welder. Dat wil zeggen dat we op maat afspraken maken over bijvoorbeeld:

• inhoudelijke informatie, individuele adviesdienstverlening, een online forum, coaching, eventuele technische ondersteuning om de Wijzer op de computer te krijgen etc.;
• projectleiding ter ondersteuning van de implementatie in de organisatie, zo nodig maken we samen een implementatie- en communicatieplan;
• feedbackbijeenkomsten waar de koplopersgroep kan aangeven hoe de Wijzer het beste kan aansluiten bij de eigen werkpraktijk;
• een (besloten) subforum voor de koplopersgroep waarin onderling kan worden gecommuniceerd over zowel inhoudelijke zaken als over de Wijzer zelf. Dat wil zeggen dat zij elkaar tips kunnen geven en ook vragen kunnen stellen waarop zowel andere professionals als onze adviseurs op kunnen antwoorden. Welder verzorgt de moderatie en enthousiasmeert de leden (communitymanagement);
• een gebruikersonderzoek in de vorm van een anonieme enquête onder de Wijzer-gebruikers;
• een bijeenkomst waar gebruikers elkaar kunnen ontmoeten en live met elkaar ervaringen kunnen uitwisselen.

Wat de afnemer inbrengt
Van de opdrachtgever verwachten we het volgende:

• Afname van licenties afnemen voor Wijzer met Welder, wel of niet inclusief de WAI-test. Deze is bedoeld voor een koplopersgroep en voor individuele werknemers of de achterban van de opdrachtgever;
• Publiciteit door het onder de aandacht brengen van de Wijzer bij de (potentiële) gebruikers en het verzorgen van externe PR over de samenwerking;
• Samenstelling van een koplopersgroep, bestaande uit bijvoorbeeld bedrijfsartsen, leidinggevenden en HR-experts;
• Praktische ondersteuning bij de organisatie van bijeenkomsten en ter ondersteuning van de projectleiding van Welder.

Interesse?
We brengen graag op basis van onze ervaring een schatting van de benodigde investeringen een offerte uit. Neem daarvoor Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. met ons op.

 

Onderzoek Welder: inzicht in zelfregie

Het is voor zowel de cliënt als de professional moeilijk om de juiste balans te vinden tussen zelfregie en de regie door de professional. Zeker niet als professionals in de zorg en in de sociale zekerheid niet hetzelfde onder ‘zelfregie’ verstaan. Dat blijkt uit het onderzoek ‘Zelfregie gezondheid en werk: onder constructie’ dat dr. mr. Hans Bosselaar van bureau Meccano en de Vrije Universiteit voor Welder heeft uitgevoerd. Het onderzoek en een essay over deze problematiek zijn te bestellen bij Welder, via winkel.weldergroep.nl.

Toverwoorden
Zelfredzaamheid en zelfregie zijn toverwoorden in de sociale zekerheid, zorg, arbeid en op andere terreinen van sociaal beleid. Door burgers op hun eigen verantwoordelijkheid aan te spreken, moeten zowel de publieke uitgaven worden beperkt als maatschappelijke problemen worden opgelost, zoals de tekorten op de arbeidsmarkt of de wachtlijsten binnen zorg en welzijn. Maar zo eenvoudig is dat niet. Zeker niet als zelfregie in de ene sector iets heel anders inhoudt dan in de andere.

Dit is de belangrijkste conclusie van het casusonderzoek dat Meccano kennis voor beleid in opdracht van Welder heeft uitgevoerd. Het casusonderzoek biedt ook lessen. In bijzonder voor de inrichting van een re-integratiepraktijk die zoveel mogelijk recht doet aan de eigen regie van mensen met langdurige gezondheidsproblemen.

Verschillende ideeën
In het onderzoek zijn vijf praktijksituaties rond re-integratie van mensen met gezondheidsbeperkingen onder de loep genomen. Werkenden en werkzoekenden met beperkingen hebben vaak te maken met professionals uit verschillende sectoren van sociaal beleid, zoals de sociale zekerheid, de arbo-dienstverlening en de zorg. Probleem hierbij is dat deze professionals vaak uiteenlopende ideeën hebben over de eigen verantwoordelijkheid van hun cliënten. Zo verstaan veel artsen en behandelaars hieronder dat patiënten hun ziekte of handicap (leren) inpassen in hun dagelijks leven. In de sociale zekerheid is zelfregie er vooral op gericht dat - vaak diezelfde - cliënten er alles aan doen om hun beperkingen in te passen in één specifiek aspect van het leven, namelijk het betaalde werk.

Zo zal het niemand verbazen dat patiënten, cliënten, burgers die meer aangesproken worden op hun eigen verantwoordelijkheid soms niet weten waar ze aan toe zijn; aan de ene kant wordt regieruimte geboden, aan de andere kant wordt deze beperkt. In opdracht van Welder heeft Meccano onderzocht of en hoe het mogelijk is om de kloof tussen de verwachtingen ten aanzien van zelfregie in de verschillende sectoren te overbruggen.

Zelfregie vraagt bezinning
Het onderzoek naar zelfregie leidt tot de conclusie dat bij de inrichting van de uitvoeringspraktijk er wel degelijk mogelijkheden bestaan om de regie zo in te vullen dat het zoeken naar de optimale mix van de belangen van de cliënt én die van de uitvoering(sprofessional) centraal staat. Op dit moment wordt in de praktijk aan de voorwaarden hiervoor nog nauwelijks en zeker niet systematisch invulling gegeven.

Voor Welder zijn de uitkomsten van het onderzoek een bevestiging dat er nog veel moet gebeuren om de zelfregie bij re-integratie handen en voeten te geven. Daarvoor heeft Welder diverse instrumenten – zoals Wijzer met Welder [link naar betreffende website] - ontwikkeld en roept het partijen en organisaties op om samen op te trekken om de positie van de cliënt in het re-integratieproces daadwerkelijk te versterken. Naast behoefte aan een nieuwe praktijk heeft Welder ook behoefte aan ander beleid en een kritische analyse van de manier waarop onderzoek rond zelfregie vaak wordt uitgevoerd. Over onderzoek en beleid rond zelfregie organiseert Welder een brede discussie. Wie over de instrumenten en activiteiten meer wil weten neemt contact [link naar algemeen mailadres] op met Welder.

Te bestellen in de webwinkel

• Onderzoeksrapport Zelfregie gezondheid en werk: onder constructie. Een casusonderzoek naar zelfregie, empowerment en re-integratie (september 2011)
  • Gedrukte versie € 9,00
  • Digitale versie € 5,00
    
    
• Essay Meer eigen verantwoordelijkheid? Zo eenvoudig is dat niet. Een analyse en bijdrage voor de discussie over eigen verantwoordelijkheid bij arbeid, zorg en participatie  (november 2011)
  • Gedrukte versie € 9,00
  • Digitale versie € 5,00

 

Test uw werkvermogen

Met de Work Ability Index (WAI) krijgt de werkende inzicht in zijn ‘werkvermogen’, nu en in de toekomst. Welder biedt de WAI in combinatie met een persoonlijk coachingsgesprek aan voor € 37,50 per persoon. In combinatie met een jaar lang gebruik van de Wijzer met Welder kost het nu maar € 49,50 (normaal € 60). Samen met een abonnement op Wijzer met Welder heeft u een uniek pakket rond het thema ‘Duurzame participatie’.

Werkvermogen is de mate waarin iemand gezond - zowel lichamelijk als psychisch - kan werken. Een belangrijk begrip nu de pensioenleeftijd omhoog gaat en er van iedereen wordt verwacht om zo lang mogelijk door te werken. Want hoe blijf je daarbij in balans? Met de WAI kan het eigen werkvermogen in kaart worden gebracht. Het geeft een beeld hoe het er nu voor staat maar ook inzicht in de situatie in de toekomst. Zo kom je er achter of het wenselijk of nodig is om aanpassingen te doen op het werk of in het privéleven.

Bent u geïnteresseerd in de WAI? Of kent u iemand voor wie dit een goed hulpmiddel is? Kijk dan op de speciale actiepagina.