Welder Nieuws, nr 3 (november 2008)

Dag van de Arbeid en Gezondheid: de zieke werkende voert de regie!

Wat zijn de ontwikkelingen op het gebied van empowerment van de zieke werkende, hoe geef je dat vorm en wat levert het op? Op de Dag van de Arbeid en Gezondheid (DAG) op dinsdag 25 november gaan we op zoek naar de antwoorden. In samenwerking met de NVAB gaat Welder in het kader van het project ‘Sterk naar Werk’ in gesprek met diverse belanghebbenden.

Als een werkende een gezondheidsprobleem krijgt, dan heeft dat gevolgen voor zijn/haar arbeid en maatschappelijke functioneren. Dat besef is bij de werkende en de 1e lijnsprofessionals niet altijd aanwezig. In het herstel- of re-integratieproces komt de zieke werkende bovendien in aanraking met verschillende 1e lijnsprofessionals, waardoor hij/zij de regie over zijn/haar herstel of re-integratie verliest. De kans op een snellere en duurzamere terugkeer in het arbeids- en maatschappelijk leven is echter groter als iemand de regie voert over het eigen herstel- of re-integratieproces, zo is onze overtuiging.

Tijdens de DAG staat de interactie voorop. Frans Nijhuis (Universiteit Maastricht), Hans Bosselaar (Meccano kennis voor beleid) en Aline Saers (Per Saldo) wisselen met de aanwezigen van gedachten over ‘empowerment’. Filosoof Hein van Dongen prikkelt tot nadenken. Gezondheidscentrum Wantsveld brengt de succesfactoren en valkuilen van het ‘empoweren’ van de zieke werkende naar voren. En Yolan Koster (CrossOver, kenniscentrum voor jongeren, handicap en werk), Han Willems (Universiteit van Amsterdam) en Dik Hermans (College voor Zorgverzekeringen) gaan met de deelnemers de discussie aan over de vergaarde inzichten.

In de volgende Welder Nieuws presenteren we u graag enkele impressies en resultaten van de DAG.

Werkcafés voor klanten én SUWI-keten

Welder werkt aan de totstandkoming van Werkcafés op Werkpleinen / Locaties voor Werk en Inkomen. Met dit innovatieve concept willen we bijdragen aan het bevorderen van de participatie van mensen met een gezondheidsklacht of handicap. Werkcafés zijn bedoeld als aanvulling op de activiteiten van Werkpleinen en dragen bij aan realisatie van de kabinetsdoelstellingen rond ‘Maximaal meedoen’ van alle burgers, ook degenen met grote afstand tot de arbeidsmarkt.

Op 25 t/m 27 november behandelt de tweede kamer de begroting van SZW. Om de innovatiefunctie van Werkcafé te ontwikkelen heeft Welder een brief aan de tweede kamer gestuurd. Hierin pleiten we voor een reservering van 2,5 miljoen voor de ontwikkeling van Werkcafés in 2009 – 2012. De door Welder naar de tweede kamer verstuurde brief vindt u op www.werkcafe.info.

Huidige en toekomstige SUWI-klanten kunnen bij het Werkcafé in de eigen regio hun vragen en zorgen op tafel leggen, zonder dat wordt geoordeeld over hun recht op uitkering en re-integratiebegeleiding. Het hoofdprincipe van Werkcafé is: ‘Cliënten lossen zelf en samen hun complexe vragen op en nemen regie’. Tegen de ketenpartners zeggen we: ‘Geef ons de vragen, dan kunt u zich op werk richten’.

Zoals alle burgers, willen ook mensen met een gezondheidsprobleem, chronische ziekte of handicap zelf de verantwoordelijkheid nemen bij het vinden van hun goede balans tussen ‘belasting en belastbaarheid’. Zij willen serieus genomen worden en ruimte krijgen om zich te oriënteren op de eigen mogelijkheden en meest passende weg daarbij. Op het moment of voorafgaand aan het moment dat iemand klant van de SUWI-keten wordt, heeft hij/zij vaak behoefte aan onafhankelijke informatie en ondersteuning. De Werkcafés dragen bij aan de empowerment van de werkzoekende waardoor hij een meer gelijkwaardige gesprekspartner van de werkcoach wordt.

Het concept Werkcafé slaat een brug tussen enerzijds burgers met een gezondheidsprobleem in relatie tot werk en anderzijds de LWI's (of werkpleinen) door:

• een oriëntatieplek te bieden waar burgers laagdrempelig hun vragen en zorgen op tafel kunnen leggen zonder dat wordt geoordeeld over hun recht op uitkering en re-integratiebegeleiding;
• klantervaringen te bundelen, analyseren en op geaggregeerd niveau als markt- en managementinformatie te leveren aan de SUWI – uitvoerders en cliëntenraden.

Voor klanten is het Werkcafé een nieuw, vraaggericht concept dat voorziet in informatie, advies en inspiratie via portal, (lokale) startpagina’s, kenniswebsite, internetcommunities, advieslijn, brochures, checklisten en dergelijke. Ook de onafhankelijke arbeidsadviseurs passen uitstekend in deze geïntegreerde Werkcafé-voorziening.

Werkcafés kunnen burgers bereiken die nu door SUWI - uitvoerders niet goed worden bereikt, zoals mensen met afstand tot de arbeidsmarkt, zoals bijvoorbeeld WWB-ers met een ziekte of handicap, en werknemers in hun eerste twee ziektejaren. Ook van hen wordt verwacht dat zij hun eigen verantwoordelijkheid nemen, zichzelf versterken en maximaal zelfwerkzaam zijn.

Voor de SUWI-keten en de LWI’s en cliëntenraden biedt het Werkcafé managementinformatie over klantervaringen en –groepen. Behoeften van burgers en werkgevers bewegen immers voortdurend. Met deze informatiebron heeft de SUWI-keten - ook tijdens de bezuinigingen, de reorganisaties en fusies – handvatten om de dienstverlening te verbeteren en vernieuwen.

Uit de praktijk

Elke maand beantwoorden de medewerkers van de Advieslijn VraagWelder honderden vragen over werken, uitkeringen en verzekeringen in relatie tot gezondheid. In deze rubriek leest u een aantal opvallende vragen die aan ons werden voorgelegd. Deze maand:

• Invloed op je IRO-traject? 
• Contact met een bedrijfsarts of arbodienst: hoe regel je dat?

Invloed op je IRO-traject?

WAO-ers kunnen hun re-integratietraject zelf vormgeven met behulp van een Individuele Re-integratie Overeenkomst. Het idee achter de IRO is dat mensen zelf meer invloed hebben op hun re-integratietraject en dit zelf vormgeven. In de praktijk blijkt dat werknemers dit soms nog best lastig vinden.

“Ik heb een IRO en ik ben bezig met het re-integratietraject om vanuit de WAO weer te gaan werken. Ik ben ontevreden over de begeleiding. Ik heb via bemiddeling van het re-integratiebureau een baan aangeboden gekregen maar het re-integratiebedrijf heeft al met de werkgever afgesproken dat de werkgever mij het minimumloon gaan uitbetalen. Daar ben ik het helemaal niet mee eens. Ik ben hoogopgeleid en wil een inkomen dat past bij wat ik ga doen. Daarbij vind ik het niet meer dan normaal dat ik zelf onderhandel over mijn inkomen. Ik heb geklaagd bij het UWV. Er werd mij aangeraden om even contact op te nemen met mijn arbeidsdeskundige. Lastig is dat deze arbeidsdeskundige een overtuigd fan is van dit re-integratiebedrijf. Hij heeft me er zelf naar doorgestuurd. Hoe pak ik dit aan, heb ik zelf invloed op de uitvoering van mijn IRO?”

Opmerkelijk is dat de IRO-houder zich afvraagt of hij invloed heeft op zijn re-integratietraject. De IRO is daar juist voor bedoeld. Daar lijkt deze werknemer zich amper van bewust. Via VraagWelder krijgt deze beller dan ook het advies om zelf de regie terug te nemen. Ontevredenheid over het traject kan hij eerst zelf bespreken met het re-integratiebedrijf. Verstandig is daarbij om eerst na te gaan wat er eigenlijk is afgesproken. Staat bijvoorbeeld in de re-integratieovereenkomst dat  het re-integratiebedrijf actief op zoek gaat naar werk (jobhunting)? Dan kun je overleggen over de wijze waarop dat gebeurt. Zelf onderhandelen over salaris is dan een van de bespreekpunten. Kom je er samen niet uit dan kun je dat bespreken met de arbeidsdeskundige (ook al is hij fan).

Nieuwe baan en ziekte
Als je net een nieuwe baan hebt, is het vervelend als je ziek wordt. Zeker als het gaat om een ziekte die veel verzuim met zich mee gaat brengen. Of als het gaat om een ziekte die je ooit hebt gehad en die zich nu opnieuw voordoet. Vragen die spelen zijn: ‘Wat vertel ik mijn werkgever?’, ‘Waar heb ik recht op als ik mijn contract verlies?’ en ‘Had ik dit moeten zien aankomen?’. Enkele casussen illustreren de problematiek:

“Ik heb 2 weken geleden ontslag genomen bij mijn werkgever waar ik vier jaar heb gewerkt. Ik heb al een nieuwe baan. Maar de afgelopen week is duidelijk geworden dat ik een chronische ziekte heb waardoor ik de komende periode te maken krijg met onderzoek en operaties. Moet ik dat nu vertellen aan de nieuwe werkgever? En kan de nieuwe werkgever nog onder het contract uit? Heb ik dan wel recht op WW?”

“Mijn vriendin werkt sinds kort bij een supermarkt. Ze was net drie weken begonnen toen zij een insult op het werk kreeg. De werkgever wilde weten of zij al eerder klachten heeft gehad. Nu is het zo dat mijn vriendin drie jaar geleden een hersentumor heeft gehad. Dat is behandeld. Sindsdien krijgt zij ook medicatie tegen epilepsie. De neuroloog heeft gezegd dat ze geen epilepsie heeft, ze is namelijk al drie jaar aanvalsvrij. Waarschijnlijk is het insult meer te maken met de drukke tijd waarin wij zitten. We zijn net verhuisd, wonen net samen en mijn vriendin heeft een nieuwe baan. Toen mijn vriendin de werkgever vertelde over haar medisch verleden, heeft hij haar direct ontslagen (kon nog in proeftijd). Volgens de werkgever had mijn vriendin tijdens haar sollicitatie moeten vertellen over haar ziekteverleden. Klopt dat? “

In de eerste casus is de werknemer nog niet aan het werk bij de nieuwe werkgever. Omdat de werknemer verwacht te moeten verzuimen vanwege onderzoek en operaties, zal hij de nieuwe werkgever daarover wel moeten informeren. Overigens hoeft hij niet meteen te vrezen voor zijn nieuwe baan. Op basis van de Wet Gelijke Behandeling op basis van chronische ziekte of handicap is het niet toegestaan dat de werkgever de werknemer alleen vanwege zijn gezondheid afwijst voor een functie.

Bij de tweede casus is de werkneemster wel direct ontslagen in haar proeftijd. Het is echter maar de vraag of zij het risico op epilepsie had moeten melden. Haar neuroloog gaf namelijk aan dat ze geen epilepsie had. Je hoeft bij een sollicitatie alleen de klachten te vermelden waarvan je weet dat ze gevolgen zullen hebben voor het werk dat je gaat doen. De werkneemster ging er niet vanuit dat ze een epileptische aanval zou krijgen. Het ontslag zou dus onterecht kunnen zijn. Dit kan de werkneemster voorleggen aan de Commissie Gelijke Behandeling. Maar het is de vraag of je uiteindelijk wilt werken bij een supermarkt die zo met het personeel omgaat.

VraagWelder: voor al uw vragen over gezondheid en werk, inkomen en verzekeringen

Hebt u een gezondheidsprobleem of handicap en heeft u een vraag over het vinden en houden van werk, uitkeringen óf verzekeringen? Dan kunt u terecht bij Vraagwelder »»

Nieuw Welder-rapport: “Gezondheid en werk. De werkende aan het woord.”

Wat houdt werknemers bezig als het gaat om hun werk en werkomstandigheden. Krijgt de werknemer wat ie nodig heeft? En is er behoefte aan iets wat er nog niet is? Om antwoord te krijgen op deze vragen heeft Welder in 2007 samen met Boaborea een eerste versie van de Arbomonitor Werknemers uitgevoerd. In het rapport ‘Gezondheid en werk’ presenteren wij de resultaten van het onderzoek.

Interessante bevindingen Arbomonitor Werknemers 2007:

• Werknemer is ontvankelijk voor bespreking van het thema Arbeid en Gezondheid, zelfs via de werkgever, maar is niet aangesloten bij bespreking van dit thema.
• Werkgever werkt al wel aan diverse voorzieningen, maar de werknemer merkt het niet, ziet geen aansluiting op diens (latente) wensen/behoeftes.
• Werknemers hebben behoefte aan een betrouwbare arbodienstverlener, maar hebben geen vertrouwensrelatie met arbodienstverleners. Werknemers hebben hoofdzakelijk contact met arbodienstverlener via verzuim. Zij bouwen daardoor geen vertrouwensrelatie op.
• Werknemer voelt zich (nu) fit, maar maakt zich er zorgen over of hij/zij op den duur bestand is tegen de mentale en fysieke belasting van het werk en herkent hiervoor geen aanbod bij de (huidige) dienstverleners/voorzieningen.

Aanbodgedreven markt
Op basis van deze eerste onderzoeksresultaten lijkt de markt voornamelijk aanbodgedreven. Het niet herkennen van dit aanbod door de werknemer roept de vraag op voor wie het aanbod dan wel goed is. Het sluit opvallend niet aan op de ‘latente’ vraag van werknemers.
Het gegeven, dat de werknemer wel ontvankelijk is voor bespreking van dit onderwerp nodigt uit tot het aanmoedigen van ondernemers en ondernemingsraden om vanuit de latente vraagstelling het onderwerp op de agenda te zetten en er resultaten mee te bereiken. Zeker als hierin het zorgpunt ‘belasting/belastbaarheid op den duur’ aan de orde komt.

In 2007 heeft Welder samen met Boaborea een eerste versie van de Arbomonitor Werknemers ontwikkeld en toegepast. Het is de bedoeling de Arbomonitor Werknemers periodiek te gaan herhalen. De output ervan is ook interessant voor werkgevers en personeelsdiensten bij grote bedrijven.

De resultaten van de ArboMonitor Werknemers 2007 kunt u vinden in het rapport “Gezondheid en werk. De werkende aan het woord. Door:K. Zwart en W.G.L. Mossink. Welder. Oktober 2008.” Dit rapport kunt u bij Welder bestellen. In een appendix treft u ook de ervaringen met arbozorg aan, die Welder via Landelijk Meldpunt Arbo- en Re-integratiedienstverlening registreerde.

Welder on tour: miniconferentie tijdens Week van de Chronisch Zieken

De Week van de Chronisch Zieken vond plaats van 7 t/m 13 november en stond dit jaar in het teken van Leven met medicijnen en hulpmiddelen. Tijdens het openingscongres was er ook ruim aandacht voor werken met een chronische ziekte of handicap. Boaborea organiseerde met medewerking van Welder, CrossOver, Agens en Serin het minisymposium ‘Werk vinden én houden’. 

De miniconferentie bood een schat aan informatie en tips voor chronisch zieken die aan het werk willen (blijven). Door de medewerking van de verschillende partners kon een afwisselend programma aangeboden worden waarin zowel het inzetten van ervaringsdeskundigheid bij re-integratietrajecten, bewezen strategieën vanuit onderzoek en praktische tips en trucs aan bod kwamen. De presentatie van het minisymposium is te vinden op onze site.